Διαταραχές λόγου στα παιδιά

Οι διαταραχές του λόγου εκδηλώνονται περισσότερο με τις παρακάτω μορφές:

• Καθυστέρηση λόγου – Επιβράδυνση της γλωσσικής εξέλιξης
• Τραυλισμός
• Δυσγραμματισμός
• Δυσαρθρία
• Δυσλαλία

Αίτια των διαταραχών του λόγου:

Οι διαταραχές μπορεί να οφείλονται σε λειτουργικά ή οργανικά αίτια εγγενούς ή επίκτητης προέλευσης. 

Τα αίτια χωρίζονται σε 3 κατηγορίες:

Οργανικά αίτια
Σε αυτά ανήκουν παραμορφώσεις και βλάβες του γλωσσικού οργάνου (ουρανίσκος, γλώσσα, υπερώα κ.α). Ελαττώματα στην ακοή ή στην όραση αποτελούν συχνή αιτία διαταραχών του λόγου. Μπορεί να δημιουργήσουν ολική καθυστέρηση στην εξέλιξη της γλώσσας. Παιδιά με νοητική καθυστέρηση χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να μάθουν να προφέρουν τους φθόγγους ή να χρησιμοποιούν σωστά τη γλώσσα.
Ιδιοσυγκρασιακά αίτια
Μορφές διαταραχών του λόγου συνδέονται με κληρονομικούς παράγοντες. Σε ιδιοσυγκρασιακά αίτια οφείλεται η καθυστέρηση της αισθησιοκινητικής ωρίμανσης και η προδιάθεση για διαταραχές του λόγου.
Ψυχολογικά και κοινωνικά αίτια
Το χαμηλό κοινωνικο – μορφωτικό επίπεδο της οικογένειας, ο μεγάλος αριθμός παιδιών, οι δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, η έλλειψη κινήτρων, ενδιαφέροντος και ευκαιριών για διάβασμα ασκούν ανασταλτική επίδραση στην εξέλιξη του γλωσσικού οργάνου. Επίσης διαταραχές στο λόγο συναντούμε εξαιτίας συναισθηματικών ή ψυχογενών αιτίων, κακών γλωσσικών προτύπων, υπερπροστασίας, αυστηρότητας των γονέων, υπερβολικών απαιτήσεων, ιδρυματισμού, παλινδρόμησης, άγχους κ.λπ.

1)Καθυστέρηση λόγου
Μαζί με την καθυστέρηση λόγου μπορεί να συνυπάρχουν και άλλες διαταραχές που περιγράφονται ξεχωριστά. Πολλά παιδιά προσχολικής ηλικίας δε μιλούν καθαρά. Οι γονείς μπορεί, τις περισσότερες φορές, να καταλαβαίνουν τις λέξεις που λένε αλλά πρόσωπα που δεν τα βλέπουν συχνά, δυσκολεύονται να τα κατανοήσουν.
Μιλάμε για καθυστέρηση λόγου όταν το παιδί πλησιάζει την ηλικία των 3 ετών και:
Επικοινωνεί μόνο με νοήματα (δείχνει αυτό που θέλει)

Λέει μόνο συλλαβές ή λέξεις όπως μαμά, μπαμπά, παππού, γιαγιά, νερό (λεξιλόγιο < 10)

Δυσκολεύεται να μιμηθεί λεξούλες που του λέμε

Ο λόγος του είναι ακατανόητος από το κοινωνικό περιβάλλον

Δεν ακολουθεί εντολές ή οδηγίες (π.χ. Φέρε τα παπούτσια σου)

Δεν κάνει συνδυασμούς λέξεων (π.χ. φράσεις: μαμά βόλτα, μικρές προτάσεις: μαμά τρώει μήλο)

Δεν αναγνωρίζει τα βασικά χρώματα (μπλε, κόκκινο, κίτρινο)

Δεν απαντά σε ερωτήσεις τύπου «ΝΑΙ/ ΟΧΙ»

Βέβαια μπορεί να γνωρίζει και να δείχνει μέρη του σώματός του, τα ρούχα του, κάποια φρούτα και παιχνίδια, αλλά δεν τα κατονομάζει

Ένα παιδί με καθυστέρηση λόγου αν δεν αντιμετωπιστεί θεραπευτικά είναι πολύ πιθανόν να παρουσιάσει στην πορεία δυσκολίες μάθησης, αρθρωτικές διαταραχές, ψυχολογικά προβλήματα κ.α

2)Τραυλισμός

Ο τραυλισμός συγκαταλέγεται στις νευρωτικές διαταραχές του λόγου και της ομιλίας. Θεωρείται διαταραχή της ροής του λόγου και εκδηλώνεται με ασυντόνιστες κινήσεις του μυϊκού λόγου και εκδηλώνεται με ασυντόνιστες κινήσεις του μυϊκού συστήματος της αναπνοής, της φωνής και της άρθρωσης. Η διαταραχή συμβαίνει στην αρχή ή στο μέσο του λόγου είτε με επαναλήψεις μεμονωμένων φθόγγων, συλλαβών, λέξεων π.χ. χα χα-χαρούμενος είτε με ένα επίμονο κόμπιασμα σε ένα φθόγγο π.χ. χ…αρούμενος.

Αν καμιά φορά το παιδί επαναλαμβάνει το πρώτο γράμμα (σ-σ-σ-σήκω) την πρώτη συλλαβή (θε-θε-θε-θέλω) ή ολόκληρη τη λέξη (όταν-όταν-όταν), δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τραυλίζει. Οι επαναλήψεις, οι παύσεις και η γενική σύγχυση στη «σκέψη και ομιλία», σε πολλές περιπτώσεις είναι φυσιολογικές αντιδράσεις. Κατά την προσχολική ηλικία, τα παιδιά έχουν πολλές εμπειρίες για τις οποίες θέλουν να μιλήσουν χωρίς όμως να μπορούν πάντα να χρησιμοποιήσουν πολλές λέξεις ταυτόχρονα, προκειμένου να εκφραστούν άνετα. Είναι λοιπόν πιθανόν, ορισμένα συμπτώματα του τραυλισμού να παρουσιάζονται σε κάποιο παιδί χωρίς ωστόσο να υπάρχει πραγματικό πρόβλημα. Χαρακτηρίζεται σαν γλωσσική νεύρωση ή ακόμα σαν ψυχοσωματικής αιτιολογίας διαταραχή, αφού σ’ αυτή συμμετέχουν και άλλοι παράγοντες.

Η διάγνωση του τραυλισμού

Παρά το γεγονός ότι διαφορετικά άτομα μπορεί να τραυλίζουν με διαφορετικό τρόπο και διαφορετική συχνότητα, οι γονείς ή άλλα οικεία πρόσωπα του ατόμου που τραυλίζει συνήθως δεν έχουν καμία δυσκολία να αναγνωρίσουν το είδος της δυσκολίας του. Φυσικά, σε αρκετές περιπτώσεις οι γονείς μπορεί να μη χρησιμοποιούν για την περιγραφή της δυσκολίας του παιδιού τον όρο του «τραυλισμού» αλλά είναι συνήθως σαφείς στις διαπιστώσεις τους. Οι γονείς ή τα ίδια τα παιδιά, όταν αναφέρονται στον τραυλισμό, συνήθως τον περιγράφουν ως κόλλημα.
Σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM IV, ο τραυλισμός αναφέρεται στη διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας (δυσανάλογη για την ηλικία του ατόμου), η οποία χαρακτηρίζεται από τη συχνή παρουσία ενός από τα ακόλουθα:

• Επαναλήψεις ήχων και συλλαβών
• Επιμηκύνσεις ήχων
• Επιφωνήματα
• Διακοπτόμενες λέξεις (π.χ. παύσεις μέσα σε μια λέξη)
• Ηχηρές ή σιωπηλές αναστολές (γεμάτες ή κενές παύσεις της ομιλίας)
• Περιφράσεις (υποκαταστάσεις λέξεων για την αποφυγή προβληματικών λέξεων)
• Παραγωγή λέξεων με υπέρμετρη φυσική ένταση
• Επαναλήψεις ολόκληρων μονοσύλλαβων λέξεων (π.χ. «το-το-το-το είδα»)

Επιπλέον, η διαταραχή της ροής της ομιλίας παρεμποδίζει τη σχολική ή επαγγελματική απόδοση ή την κοινωνική επικοινωνία. Ο τραυλισμός εκδηλώνεται συνήθως για πρώτη φορά κατά την προσχολική ηλικία. Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μάλιστα η τάση της εμφάνισης του τραυλισμού σε ολοένα και μικρότερες ηλικίες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο τραυλισμός εμφανίζεται στις ηλικίες μεταξύ 18 μηνών και 12 ετών με σημαντικά μεγαλύτερες πιθανότητες εμφάνισης στις ηλικίες μεταξύ δύο και πέντε ετών. Παρατηρούμε λοιπόν πως ο τραυλισμός εμφανίζεται συνήθως κατά την περίοδο όπου η γλωσσική ανάπτυξη εξελίσσεται με γρήγορο ρυθμό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η έναρξη του τραυλισμού δεν συνδέεται με κάποιο συγκεκριμένο ψυχολογικό ή οργανικό τραύμα. Η εδραίωση της διαταραχής αυτής είναι συνήθως σταδιακή, ενώ συχνά υπάρχουν περίοδοι όπου η ροή του λόγου είναι καλή.

3)Δυσγραμματισμός

Ο δυσγραμματισμός αναφέρεται σε διαταραχή του λόγου που σχετίζεται πολύ με το συντακτικο-μορφολογικό επίπεδο της γλώσσας. Είναι η διαταραχή στην ικανότητα σχηματισμού προτάσεων, στον προφορικό και το γραπτό λόγο που να είναι σωστές από γραμματικής και συντακτικής άποψης. Δηλ. σωστή τοποθέτηση των λέξεων, σωστή σύνταξη της πρότασης και σωστή κλίση των κλιτών λέξεων. Το παιδί με τη διαταραχή αυτή έχει δυσκολία να εκφράσει τις σκέψεις του με το πρότυπο των κανόνων της γραμματικής / και συντακτικής δομής της μητρικής του γλώσσας. Ο δυσγραμματισμός μπορεί να συνυπάρχει με άλλες διαταραχές λόγου, π.χ. με δυσλαλία ή με γενικότερη καθυστέρηση λόγου

Αιτίες του δυσγραμματισμού

Μέχρι τα 4 έτη το παιδί δεν έχει ακόμη φθάσει στο γλωσσικό επίπεδο που θα του επέτρεπε να χρησιμοποιεί άνετα και σωστά τη μητρική γλώσσα. Χρησιμοποιώντας, λοιπόν, ως πρότυπο τη γλώσσα των προσώπων του οικογενειακού περιβάλλοντος, με τα οποία έρχεται σε άμεση επαφή, κάνει χρήση κάποιων στερεότυπων εκφράσεων που ακούει στο γλωσσικό του περιβάλλον.
Αν όμως μετά το 5ο έτος δεν είναι ακόμα ικανό να κάνει σωστή χρήση των γραμματικών δομών, αυτό μπορεί να οφείλεται σε καθυστερημένη γλωσσική εξέλιξη ή σε ελλιπή διαπαιδαγώγηση.
Άλλες αιτίες που μπορούν να προκαλέσουν δυσγραμματισμό είναι:

• Μειωμένο γλωσσικό αίσθημα. Το παιδί δεν ανταποκρίνεται στα γλωσσικά ερεθίσματα. Δείχνει μια απάθεια. Ενώ του μιλάς, εκείνο δεν δίνει συνέχεια στη συζήτηση.
• Κεντρικές βλάβες στην εξέλιξη σε συνδυασμό με πρόωρες εγκεφαλικές βλάβες.
• Ενδοκρινικές διαταραχές.
• Χαμηλή νοημοσύνη.
•  Ψυχοκινητικές βλάβες και αντιληπτικές αδυναμίες.
• Περιορισμένη ακουστική μνήμη.
• Διαταραγμένη ικανότητα για προσοχή.
• Διαταραχές στην ικανότητα διαφοροποίησης στο φωνητικό, οπτικό, κιναισθητικό και μουσικορυθμικό τομέα.

 4)Δυσαρθρία
Υπάρχει μια βαριά διαταραχή της ομιλίας στα παιδιά και στους μεγάλους που οφείλεται στη βλάβη των κινητικών εγκεφαλικών νεύρων με αποτέλεσμα να έχουμε παραλύσεις ή βλάβες στο συντονισμό των μελών των οργάνων, που σχετίζονται με την ομιλία. Έχουμε μια ατελέστατη άρθρωση, ακατανόητη ομιλία, τρεμάμενη φωνή χωρίς ρυθμό, χρόνο και μελωδία.

Τα αίτια της Δυσαρθρίας είναι:

• Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο
• Μόλυνση μέσω της ροής του αίματος (π.χ. μηνιγγίτιδα)
• Τραύματα στον εγκέφαλο
• Αλλεργίες ή ανοξία, δηλαδή προσωρινή διακοπή παροχής οξυγόνου στον εγκέφαλο
• Μεταβολική ανωμαλία (π.χ. πρόβλημα στους ενδοκρινείς αδένες)
• Ιατρογενής ή ιδιοπαθής ανεπάρκεια (π.χ. δυσκινησία λόγω φαρμακευτικής αγωγής της νόσου Parkinson)
• Νεοπλάσματα (π.χ. ανάπτυξη όγκων)
• Εκφυλιστική νόσος

 Τα συμπτώματα της Δυσαρθρίας κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το είδος. Πιο συγκεκριμένα:

• Χαλαρή Δυσαρθρία: η βλάβη εντοπίζεται στους κάτω κινητικούς νευρώνες και τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά της είναι η αναπνευστική ομιλία, η λαχανιασμένη χροιά φωνής, η υπερένρινη προφορά και οι ανακρίβειες στην εκφορά συμφώνων.
• Σπαστική Δυσαρθρία: η βλάβη εντοπίζεται στους άνω κινητικούς νευρώνες και τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά της είναι  η τεταμένη, πνιγενής και τραχειά χροιά φωνής, η υπερένρινη προφορά, η χαμηλή ταχύτητα και οι ανακρίβειες στην εκφορά συμφώνων.
• Αταξική Δυσαρθρία: η βλάβη εντοπίζεται στην παρεγκεφαλίδα και τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά είναι οι ανακρίβειες στην εκφορά συμφώνων, ο υπερβολικός και ίσος τονισμός σε άσχετα σημεία της ομιλίας και ο ακανόνιστος αρθρωτικός διαχωρισμός των φθόγγων - συλλαβών.
• Υποκινητική Δυσαρθρία: η βλάβη εντοπίζεται στο εξωπυραμιδικό σύστημα και τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά είναι ο μονότονος τονισμός και η μονότονη ένταση φωνής, η μειωμένη εμφατικότητα, οι ανακρίβειες στην εκφορά συμφώνων, οι ανάρμοστες σιωπές, τα μικρά διαστήματα βιαστικής εκφοράς του λόγου και οι γρήγορες αναπνοές.
• Υπερκινητική Δυσαρθρία: η βλάβη εντοπίζεται στο εξωπυραμιδικό σύστημα και τα αντιληπτικά χαρακτηριστικά είναι οι ανακρίβειες στην εκφορά συμφώνων, τα παρατεταμένα μεσοδιαστήματα στην εκφορά φθόγγων - λέξεων, η ασταθής ταχύτητα ομιλίας, ο μονότονος τονισμός, η μονότονη ένταση φωνής, η τραχειά χροιά φωνής, οι άτοπες σιωπές και η υπερβολική διακύμανση της έντασης της φωνής. 

5)Δυσλαλία - Διαταραχές της άρθρωσης
Είναι η αδυναμία εκφοράς ενός ή περισσότερων φθόγγων. Το παιδί αδυνατεί να σχηματίσει και να εκφέρει φθόγγους του φωνολογικού συστήματος της μητρικής του γλώσσας.
Συνήθως παρουσιάζει αδυναμία ενός ή δύο φθόγγων (απλή Δυσλαλία), άλλες φορές περισσοτέρων φθόγγων (πολλαπλή Δυσλαλία). Σε κάποιες περιπτώσεις ο λόγος είναι δυσκατάληπτος, παρουσιάζεται γενικευμένη διαταραχή της άρθρωσης (ολική Δυσλαλία).
Ονομάζουμε τις διαταραχές της άρθρωσης ανάλογα με το φθόγγο ο οποίος δεν εκφέρεται σωστά π.χ. "σιγματισμός", "ροτακισμός", κ.λ.π.
Διακρίνουμε μεταξύ αντιληπτικού τύπου και κινητικού τύπου διαταραχών της άρθρωσης.
Οι διαταραχές της άρθρωσης αποτελούν συχνά ένδειξη για υπάρχουσες μυολειτουργικές διαταραχές του στοματοπροσωπικού συστήματος των περιφερικών οργάνων του λόγου - χείλη, γλώσσα, στοματική κοιλότητα (αρθρωτές).

Τεστ Διάγνωσης Μαθησιακών Δυσκολιών

Κάντε κλικ εδώ για να ξεκινήσει το τεστ. Θα χρειαστεί να περιμένετε μερικά δευτερόλεπτα έως ότου να φορτώσει. 

Το τεστ δημιουργήθηκε από τη Φανή Κατσαμάκη, τον Ιανουάριο του 2010, με τη χρήση του εργαλείου Adobe Captivate 4, στα πλαίσια της μεταπτυχιακής της εργασίας για το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών "ΤΠΕ στην εκπαίδευση", του τμήματος Πληροφορικής του Α.Π.Θ.

Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να κάνετε οποιαδήποτε σχόλια για το τεστ και τα αποτελέσματα του.
Επίσης μπορείτε να προτείνετε δικές σας καλές ιδέες για να βελτιώσουμε μαζί το τεστ!


Σημείωση: το τεστ είναι ενδεικτικό του τρόπου που μπορούν να συνεισφέρουν οι νέες τεχνολογίες στο πρόβλημα των μαθησιακών δυσκολιών. Οι ερωτήσεις του έχουν βασιστεί σε προτάσεις, απόψεις και τακτικές ψυχολόγων και ειδικών. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν θα πρέπει να θεωρηθούν απόλυτα αντιπροσωπευτικά, αφού από τη διαδικασία διάγνωσης λείπουν στοιχεία όπως η φωνητική συμμετοχή του χρήστη, που είναι πολύ σημαντική.

Σπάζοντας τη συνήθεια της πιπίλας

.

Η πιπίλα συμβάλλει στην ικανοποίηση της ανάγκης του μωρού για πιπίλισμα. Τι συμβαίνει, ωστόσο, όταν το βρέφος σας γίνεται ένα μικρό παιδί και η εξάρτηση από την πιπίλα γίνεται όλο και πιο ισχυρή; Πώς θα σπάσει η συνήθεια της πιπίλας με όσο το δυνατόν λιγότερες δραματικές καταστάσεις; Πότε και πώς πρέπει να σταματήσεις το μωρό σας την αγαπημένη του συνήθεια;.

.

   Τα πλεονεκτήματα

1. Η πιπίλα μπορεί να χαλαρώσει έναν ανήσυχο μωρό.
2. Προσφέρει προσωρινή απόσπαση της προσοχής. Όταν το μωρό σας είναι πεινασμένο, η πιπίλα μπορεί να σας προσφέρει μερικά λεπτά για να ετοιμάσετε το φαγητό του.
3. Μπορεί να βοηθήσει το μωρό σας στον ύπνο. Αν το μωρό σας χρειάζεται αρκετή ώρα για να αποκοιμηθεί η πιπίλα μπορεί να λειτουργήσει σαν θαυμάσια πηγή χαλάρωσης και γρήγορου ύπνου.
4. Καταπραΰνει τη δυσφορία του μωρού στη διάρκεια επώδυνων διαδικασιών, όπως ένας εμβολιασμός.
5. Όταν έρθει η ώρα να σταματήσει να χρησιμοποιεί πιπίλα, μπορείτε πιο εύκολα να διακόψετε τη διαδικασία αυτή από το να σταματήσετε το παιδί σας να πιπιλίζει τον αντίχειρα ή τα δάχτυλά του.

Τα μειονεκτήματα

1. Πρόωρη χρήση πιπίλας μπορεί να επηρεάσει το θηλασμό. Το πιπίλισμα στο στήθος είναι διαφορετικό από το πιπίλισμα της πιπίλας.
2. Το μωρό σας μπορεί να εξαρτάται από την πιπίλα. Εάν τη χρησιμοποιεί για να κοιμηθεί, μπορεί να αντιμετωπίσετε συχνά ξεσπάσματα κλάματος μέσα στη νύχτα, όταν πέφτει από το στόμα του.
3. Η χρήση της μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοιμώξεων του μέσου ωτός. Ωστόσο, τα ποσοστά των λοιμώξεων του μέσου ωτός είναι γενικά χαμηλότερα από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 6 μηνών.
4. Η παρατεταμένη χρήση πιπίλας μπορεί να οδηγήσει σε οδοντικά προβλήματα.
5. Το παιδί σας χρησιμοποιώντας την πιπίλα αρκετές ώρες μπορεί περιορίζει την ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων του.
6. Το παιδί σας δεν θα μπορεί να ελέγξει τις απογοητεύσεις του, χωρίς την προσφυγή σε πιπίλισμα πιπίλα.
7. Με τη χρήση της πιπίλας το παιδί βαριέται και μπορεί να μην είναι σε εγρήγορση ή ασχολείται με ερεθίσματα που του προσφέρει το οικογενειακό του περιβάλλον (παιχνίδια, συζήτηση).

«Η ηλικία των 2 ετών είναι πολύ καλή», λέει ο δρ Λουκ Ματράνγκα, πρώην πρόεδρος της Ακαδημίας Γενικής Οδοντιατρικής και αναπληρωτής καθηγητής στην Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Creighton, στην Ομάχα της Νεμπράσκα. «Κάθε ενδεχόμενο πρόβλημα με τα δόντια του μωρού ή τις υποκείμενες οστικές δομές μπορεί να διορθωθεί εάν το παιδί πάψει να χρησιμοποιεί την πιπίλα μεταξύ 2 και 3 ετών», τονίζει. Βέβαια δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο για το σπάσιμο της συνήθειας σε μια μέρα. Μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας με μία διαδικασία λιγότερο τραυματική για εκείνο.
.

Προτάσεις

1. Εντάξτε στο καθημερινό του πρόγραμμα διασκεδαστικές δραστηριότητες για να αυξάνονται τα χρονικά διαστήματα όπου το παιδί θα αναζητά την πιπίλα. Ένα παιδί που χαλαρώνει ή βαριέται (μη έχοντας κάτι να κάνει) θα βρίσκει ευκαιρία να ζητά την αγαπημένη του συνήθεια.
2. Όταν το παιδί σας αρχίζει να επιμένει σχετικά με τη χρήση της πιπίλας του, προσπαθήστε να το ενθαρρύνεται να τραγουδήσετε παιδικά τραγούδια ή να χορέψετε ακούγοντάς τα.
3. Βοηθήστε το παιδί σας να μάθει να ελέγχει τις απογοητεύσεις του, εξηγώντας του με λόγια για το πρόβλημα που κάθε φορά προκύπτει. Αφήστε το παιδί σας να εκφράσει τα συναισθήματά του, αν είναι αναστατωμένο ή θυμωμένο, να του δώσετε ιδιαίτερη προσοχή και αγκαλιές για να το βοηθήσει να αντιμετωπίσει την κατάσταση.
4. Αφήστε το παιδί σας να λάβει σημαντικό μέρος στη διακοπή αυτής της διαδικασίας. Δώστε του επιλογές! Στην αρχή, φτιάξτε ένα πρόγραμμα με εικόνες και πείτε του ποιο διάστημα της ημέρας (πρωί, μεσημέρι, βράδυ) δε θα χρησιμοποιήσει καθόλου την πιπίλα. Το ίδιο θα επιλέξει και θα βάλει στο διάστημα της ημέρας κάτι (π.χ. ένα αυτοκόλλητο) που θα σηματοδοτεί αυτή την επιλογή. Επιβραβεύστε το παιδί όταν το πετύχει:
α) λεκτικά (π.χ. «Είμαστε υπερήφανοι που μεγαλώνεις») και εκφράζοντας έντονα τα συναισθήματα σας και
β) με ενισχυτές όπως μία βόλτα, να φτιάξετε μαζί κέικ ή να πάτε μαζί στο σούπερ μάρκετ, να παίξετε στην αυλή, να παίξετε μαξιλαροπόλεμο ή να φτιάξετε μία ζωγραφιά/ κολλάζ μαζί.
Σιγά σιγά δώστε του την ευκαιρία να αποφασίσει και για ακόμη ένα διάστημα της ημέρας.
5. Ξεκινήστε ένα γράφημα ανταμοιβής για να σηματοδοτήσει την πρόοδο του παιδιού σας (π.χ. ένα πίνακα με φατσούλες χαρούμενες που δηλώνουν επιτυχείς προσπάθειες).

6. Ποτέ μην χρησιμοποιείτε τιμωρία ή ταπείνωση για να αναγκάσετε το παιδί σας να σταματήσει να χρησιμοποιεί πιπίλα.

7. Μαζέψτε τις περισσότερες πιπίλες από τα δωμάτια του σπιτιού και αφήστε μόνο μία που θα βρίσκεται πάντα στο δωμάτιό του. Με αυτό τον τρόπο δε θα βλέπει συνεχώς πιπίλες γύρω του για να τις ζητά και θα συνδυάσει το χώρο του με χώρο ηρεμίας και χαλάρωσης για τη χρήση πιπίλας.
8. Σχεδιάστε/ χρωματίστε μαζί με το παιδί σας ένα κουτί ή ένα βάζο, όπου μέσα θα βάλει όλες τις πιπίλες του και βάλτε το στο μπαλκόνι ή στην αυλή του σπιτιού σας για να το πάρει ο αγαπημένος του ήρωας (π.χ. νεράιδες που έχουν μωράκια, ο σπάιντερμαν, ο μακουίν, κ.ά.). Μην ενδώσετε την επόμενη μέρα αν το παιδί είναι ανήσυχο ή σας ζητά επίμονα την πιπίλα.
9. Πρέπει να πιστέψετε ότι εσείς σαν γονείς έχετε την ευθύνη της διακοπής της πιπίλας και το παιδί σας είναι αυτό που θα πρέπει να εκπαιδευτεί σε αυτό.

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ!

Υπερκινητικότητα…πως να την αντιμετωπίσετε

Της ΙΦΙΓΕΝΕΙΑΣ Η. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ
Ψυχολόγος- Σύμβουλος Μελέτης παιδιών

(Meletao_Sosta@windowslive.com)

<<Όταν ένα παιδάκι είναι υπερκινητικό και όλη μέρα τρέχει και πηδάει
στον παιδικό σταθμό,  πως μπορεί μια μαμά να το μάθει να κάθετε στη θέση του
και να ακολουθεί την ομάδα ;;; Έχει δημιουργηθεί θέμα στο παιδικό
σταθμό..και είπαν ότι αν συνεχίσει έτσι στα νήπια δεν θα το δεχτούν…τι
κάνουμε;;;;;;>>

Αγαπημένες μου μανούλες που έχετε παιδάκι με σύνδρομο  υπερκινητικότητας,
Θα ξεκινήσω, μεταφέροντάς σας τον τρόπο με τον οποίο εγώ βλέπω και αντιμετωπίζω παιδάκια που έχουν αξιολογηθεί ως υπερκινητικά…. είναι παιδάκια με περίσσια ζωντάνια!!!!
Κατανοώ ότι αυτή η αστείρευτη ενέργειά τους είναι πολύ κουραστική – ιδίως για τους τρίτους που δεν γνωρίζουν πώς να συμπεριφερθούν σε ένα τέτοιο παιδί-  γιατί κακά τα ψέματα η μανούλα μπορεί να μην έχει την αστείρευτη ενέργεια του παιδιού της, αλλά έχει ατέλειωτη αγάπη για το σπλάχνο της ό,τι κι αν κάνει, ό,τι κι αν είναι, οι τρίτοι όμως; Ένα είναι βέβαιο, ότι πρώτα από όλα  οι γονείς  είναι αυτοί που απαιτείται  να είναι γεμάτοι με κατανόηση, υποστήριξη, αυτοπεποίθηση και θετική στάση απέναντι στο παιδί τους.
Το πρόβλημα για μένα με τα υπερκινητικά παιδιά δεν είναι τόσο τα ίδια τα παιδιά, όσο οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν στα σχολεία, οι οποίοι δυστυχώς στην πλειοψηφία τους δεν γνωρίζουν πρακτικά τι να κάνουν και πώς να αντιμετωπίσουν ένα υπερκινητικό παιδί μέσα στην σχολική τάξη. Τα παιδιά με υπερκινητικότητα,  με ή χωρίς διάσπαση προσοχής, φαίνεται δύσκολο να ακολουθούν μία απλή εντολή, ένα καθημερινό σχολικό πρόγραμμα στατικών δραστηριοτήτων. Το θέμα είναι τι μπορείτε να κάνετε ώστε στον παιδικό σταθμό ή στο σχολείο να μπορεί να μάθει να κάθεται στην θέση του και όχι να τρέχει και να πηδάει στον χώρο ανεξέλεγκτα.
Το πρώτο βήμα σαφώς  -αμέσως μετά την αναγνώριση και αποδοχή από τους γονείς ότι το παιδάκι τους έχει σύνδρομο υπερκινητικότητας- απαιτεί την έναρξη ειδικού εκπαιδευτικού προγράμματος σε κέντρο ειδικής αγωγής. Εκεί θα μάθει μία σειρά βασικών κανόνων οι οποίο πρέπει να υπάρχουν σαν κανόνες-εικόνες και στο σπίτι, αλλά και στην σχολική τάξη και πρέπει να τους βλέπει και να τους αναγνωρίζει προφορικά  και οι οποίοι είναι επαναλαμβανόμενοι στην έναρξη κάθε μέρας, αλλά και στην έναρξη αμέσως μετά την άφιξη του παιδιού στο σχολείο καθημερινά.  Οι γονείς πρέπει να δώσουν έμφαση στον αθλητισμό ώστε η υπερκινητικότητα να μην εγκλωβίζεται, αλλά να εκτονώνεται. Σίγουρα ένα διαμέρισμα δεν δίνει τον χώρο και τη δυνατότητα στο υπερκινητικό παιδί να κινηθεί με την άνεση που θα ήθελε, ένας  αθλητικός όμως χώρος μπορεί!
Στο σχολείο ένα παιδί με υπερκινητικό σύνδρομο είναι φλύαρο, περιφέρεται εκτός της θέσης του και ενοχλεί τους συμμαθητές του,  έχει έντονη διάσπαση προσοχής και δεν ακούει  τον άλλο όταν μιλάει, διακόπτει  διαρκώς μια συζήτηση,  είναι αποδιοργανωτικό, διακινδυνεύει χωρίς να υπολογίζει τις συνέπειες, εισχωρεί σε καταστάσεις απρόσκλητο και δεν περιμένει την σειρά του σε ομαδικές εργασίες και παιχνίδια.
Ανάλογα την κάθε περίπτωση ξεχωριστά, θα πρέπει το παιδί στο σχολείο να έχει ειδικό συνοδό από το κέντρο ειδικής αγωγής ή γενικά από ειδικό ψυχολόγο που ασχολείται με τον συγκεκριμένο τομέα και είναι γνώστης αυτού θεωρητικά και πρακτικά. Για την  παρουσία του συνοδού σε ένα σχολείο –κυρίως δημόσιο- χρειάζεται μία γραφειοκρατική διαδικασία μεν, αλλά αξίζει τον κόπο, καθώς θα διαπιστώσετε ότι η παρουσία του/της αποφέρει αποτελέσματα. Ο ρόλος του συνοδού είναι ο εκπαιδευτικός προγραμματισμός για την συμπεριφορά του παιδιού μέσα στην τάξη και απαιτεί την πλήρη συνεργασία του με τον/την εκπαιδευτικό/δασκάλα του.
Ο εκπαιδευτικός προγραμματισμός συμπεριλαμβάνει:
1)      ΚΑΝΟΝΕΣ –που προανέφερα-  οι οποίοι να μην γίνονται απομονωμένα μόνο στο υπερκινητικό παιδί αλλά για τα παιδιά όλης της τάξης ως ομάδα ώστε να μην στιγματίζεται ως «προβληματικό» παιδί από τους συμμαθητές και συμμαθήτριές τους….Όλοι γνωρίζουμε άλλωστε πόσο σκληρά μπορούν να γίνουν τα παιδιά….
2)      ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ .Πρέπει σε έναν πίνακα να παρουσιάζεται με απλά σκίτσα το πρόγραμμα που θα ακολουθηθεί (εκπαιδευτικό και μη) την κάθε ημέρα. Αυτό δίνει την δυνατότητα να μειώνεται η ανησυχία για το τι θα ακολουθήσει και σετάρει μία μορφή χρόνου στη διαδοχή των σχολικών δραστηριοτήτων της ημέρας.
3)      ΣΧΕΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ-ΔΑΣΚΑΛΑΣ. Ο συνοδός έχει σαν στόχο να μην απομονώνει το παιδί, αλλά αντίθετα να φέρει το παιδί και τον δάσκαλο σε μία σωστή επικοινωνία με τους κώδικες κατανόησης που μαθαίνει από το κέντρο ειδικής αγωγής. Κατ΄αυτό τον τρόπο χτίζεται μία σωστή σχέση και επικοινωνία του υπερκινητικού παιδιού με την δασκάλα. Ο συνοδός δηλαδή, εκτός από το παιδί «εκπαιδεύει» και την δασκάλα ταυτόχρονα στο πώς αντιμετωπίζει  τις παρορμητικές συμπεριφορές του παιδιού.
4)      ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΔΑΣΚΑΛΟΥ. Ο συνοδός πολλές φορές καλείται να επισημάνει στην δασκάλα την σωστή συμπεριφορά της ίδιας προς το υπερκινητικό παιδί. Η τιμωρία απορρίπτεται και αντικαθιστάται με το γνωστό ΤΙΜΕ OUT όπου σε περίπτωση «μη σωστής συμπεριφοράς» του παιδιού του δίνεται 1-10 λεπτά χρόνος να ηρεμήσει.
Η επιβράβευση με λεκτικούς και μη τρόπους ενθαρρύνει την σωστή συμπεριφορά και την προσπάθεια. Σε ένα υπερκινητικό παιδί πρέπει να δίνονται συγκεκριμένες εντολές π.χ. «Νίκο τώρα θα ζωγραφίσεις» μετριασμένη διαλλακτικότητα και όχι πολλές  επιλογές. Η οργάνωση είναι πολύ σημαντικός παράγοντας για ένα παιδί.
5)      ΚΙΝΗΣΗ και ΟΧΙ ΣΤΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Το καθημερινό εκπαιδευτικό πρόγραμμα εντός του σχολικού χώρου πρέπει να διαμορφώνεται έτσι ώστε να έχει όσο το δυνατόν λιγότερες στατικές δραστηριότητες (αυτό είναι εφικτό κυρίως για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας ή για αυτά που είναι νήπιο).
Η εκπαίδευση –το μάθημα με απλά λόγια- πρέπει να συνδυάζει και την κίνηση.
Ο συνοδός  καλείται να διαμορφώνει λοιπόν σε συμφωνία με την δασκάλα τις δραστηριότητες σε κινητικές, σε διαδραστικές.
6)      ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΠΑΡΑΜΟΝΗΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Καλό θα ήταν και αυτό συνιστάται, το παιδί μέχρι να αφομοιώσει στο μυαλό του αλλά και στην συμπεριφορά τους κανόνες που  διδάσκεται και από το κέντρο ειδικής αγωγής, να παραμένει στο σχολείο αρχικά για λίγη ώρα –περίπου στη 1μιση ώρα- και σταδιακά με την πολύτιμη βοήθεια του συνοδού, να αυξηθεί ο χρόνος παραμονής στο σχολείο (αυτό ισχύει κυρίως για το αρχικό στάδιο όταν το παιδί είναι 3 ετών, 4, 5 ή 6 και ξεκινάει την ορθή ένταξή του με συνοδό)
Μέχρι πρόσφατα πίστευαν ότι στα παιδιά με διαταραχή υπερκινητικότητας και διάσπασης προσοχής η διατροφή δεν θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνει  πρόσληψη ζάχαρης και υπερβολικών υδατανθράκων, αλλά αυτή η άποψη πλέον έχει αρχίσει και καταρρίπτεται με τις νέες μελέτες. Παρόλα αυτά, μία σωστή διατροφή προσδίδει θετικά σε όλους ανεξαιρέτως.